ประโยชน์และวิธีการใช้สเปรย์พ่นจมูก

ประโยชน์และวิธีการใช้สเปรย์พ่นจมูก ยาพ่นจมูก เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของตัวยาที่ใช้สำหรับรักษาอาการที่เกิดจากโรคภูมิแพ้ เช่น น้ำมูกไหล คัดจมูก คันจมูก จาม เป็นต้น หรืออาจใช้รักษาโรคอื่น ๆ ตามดุลยพินิจของแพทย์ โดยใช้วิธีพ่นเข้าไปทางช่องจมูก

ปัจจุบันมีการรักษาอาการแพ้ หรือป้องกันอาการแพ้ไม่ให้เกิดขึ้นอยู่หลายวิธี เช่น การรับประทานวิตามินเสริม การทานยาแก้แพ้ การล้างจมูกเพื่อลดการสะสมของเชื้อโรค รวมกระทั่งการพ่นจมูก ซึ่งผลิตภัณฑ์ในกลุ่มสเปรย์พ่นจมูก (nasal spray) มีหลากหลาย ทั้งที่ส่วนประกอบเป็นยา หรือมีส่วนผสมจากธรรมชาติอย่างเช่น เกลือทะเล รูปแบบน้ำเกลือ เป็นต้น โดยมักใช้ในการช่วยบรรเทาอาการที่เกิดจากโรคภูมิแพ้ เช่น มีอาการคัดจมูก จาม น้ำมูกไหล เป็นต้น โดยส่วนประกอบที่มักจะพบในสเปรย์พ่นจมูกในแต่ละชนิด ได้แก่

1. ยาพ่นจมูกกลุ่มยาสเตียรอยด์
เป็นยาลดการอักเสบ ที่นิยมใช้ในการรักษาอาการของโรคภูมิแพ้ เช่น อาการบวมในจมูก น้ำมูกไหล คัดแน่นจมูก เยื่อบุจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ แต่การใช้ยาพ่นกลุ่มยาสเตียรอยด์ก็มีผลข้างเคียงที่อาจพบได้คือ แสบจมูก จมูกแห้ง คอแห้ง และอาจมีรสชาติขมในปาก นอกจากนี้การใช้ยาพ่นกลุ่มยาสเตียรอยด์เป็นระยะเวลานานๆ อาจทำให้เกิดเชื้อราในช่องปาก ดังนั้นเมื่อใช้ยาพ่นจมูกประเภทนี้เสร็จจึงต้องบ้วนปากทุกครั้ง

2. ยาพ่นจมูกกลุ่มแก้อาการคัดจมูก
เป็นยาที่ช่วยให้หลอดเลือดบริเวณจมูกหดตัว ใช้ลดอาการบวมและคัดจมูกจากหลอดเลือดขยายตัวจากสาเหตุต่างๆ เช่น ภูมิแพ้ ไข้หวัดทั่วไปที่มีอาการคัดแน่นจมูก ไซนัสอักเสบ ฯลฯ จึงทำให้เมื่อฉีดพ่นแล้ว อาการจะดีขึ้นอย่างรวดเร็ว แต่อย่างไรก็ตามไม่แนะนำให้ใช้ยาพ่นจมูกกลุ่มแก้อาการคัดจมูกเกิน 5 วัน เพราะจะกลับมาเป็นซ้ำได้ง่าย (Rebound Effect) ซึ่งด้วยการที่ฉีดแล้วอาการดีขึ้นอย่างรวดเร็ว จึงทำให้หลายคนติดการใช้ยาและทำให้ใช้บ่อยจนเกิดภาวะ การกลับมาเป็นซ้ำมากขึ้นกว่าเดิมนั่นเอง และในผู้ที่ใช้บางรายอาจะเกิดการระคายเคืองได้

3. กลุ่มยาแก้แพ้ หรือต้านฮีสตามีน
ยากลุ่มนี้จะช่วยในการลดอาการแพ้ หลังจากที่ร่างกายได้รับหรือสัมผัสสารก่ออาการแพ้ได้ แต่มีข้อเสียคือ อาจทำให้รู้สึกจมูกแห้งหรือแสบจมูกได้เช่นกัน ทั้งนี้ยาพ่นจมูกประเภทนี้ยังไม่เป็นที่นิยมในประเทศไทย

4. น้ำเกลือ
นอกเหนือจากการใช้น้ำเกลือล้างจมูกเพื่อชะล้างสิ่งสกปรกที่สะสมในโพรงจมูก อันเป็นแหล่งสะสมเชื้อโรค และก่อให้เกิดการอักเสบ ติดเชื้อแล้ว ยังมีรูปแบบสเปรย์น้ำเกลือพ่นจมูก ที่ใช้พ่น เพื่อให้ความชุ่มชื้นในโพรงจมูก ป้องกันอาการคันระคายเคืองจมูก

วิธีใช้ยาพ่นจมูก

การใช้ยาพ่นจมูกในเบื้องต้นทำได้โดยเริ่มจากการชำระล้างช่องจมูก จากนั้นเตรียมที่พ่นยาและเขย่าขวดยาก่อนใช้ เริ่มพ่นยาโดยใช้นิ้วปิดรูจมูกไว้ 1 ข้าง นำหัวฉีดจ่อใต้รูจมูกข้างที่ไม่ได้ปิดโดยให้นิ้วโป้งอยู่ใต้ขวดยาพ่น จากนั้นค่อย ๆ กดพ่นยาและหายใจเข้าช้า ๆ ปล่อยให้ยาทำงาน ทั้งนี้ ไม่ควรพ่นเข้าหาผนังกั้นโพรงจมูก รวมทั้งห้ามล้างจมูกและพยายามอย่าจามในทันทีหลังจากที่พ่นยา เมื่อพ่นยาเรียบร้อยแล้วควรทำความสะอาดช่องคอโดยการบ้วนปากและกลั้วคอทุกครั้ง